ప్రపంచ వ్యాపారంలో ఇన్నాళ్లూ అమెరికా డాలర్దే హవా నడిచింది. కానీ రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం తర్వాత ప్రపంచ పరిస్థితులు వేగంగా మారిపోయాయి. అమెరికా విధించిన ఆంక్షల వల్ల మిగతా దేశాలు డాలర్కు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు వెతుక్కోవాల్సి వచ్చింది. ఈ క్రమంలో భారత్, రష్యాలు డాలర్తో సంబంధం లేకుండా వేల కోట్ల రూపాయల వ్యాపారాన్ని చాలా విజయవంతంగా చేస్తున్నాయి. మన దేశ నాయకత్వం తీసుకున్న ఈ సరికొత్త వ్యూహం అమెరికాకు, ముఖ్యంగా ట్రంప్కు పెద్ద షాక్ అనే చెప్పాలి. డాలర్ లేకపోతే వ్యాపారం జరగదు అనుకునే రోజులకు స్వస్తి పలుకుతూ, డాలర్ తో పనిలేకుండానే అంతర్జాతీయ వ్యాపారం చేయవచ్చని భారత్-రష్యాలు నిరూపిస్తున్నాయి.
తక్కువ ధరకే ఆయిల్ కొనుగోలు
రష్యాపై అమెరికా ఆంక్షలు విధించినప్పుడు, రష్యా ఆర్థికంగా దెబ్బతింటుందని పశ్చిమ దేశాలు భావించాయి. కానీ భారత్ ఈ కష్టమైన పరిస్థితిని ఒక మంచి అవకాశంగా మార్చుకుంది. యుద్ధానికి ముందు మన దేశం రష్యా నుంచి కేవలం ఒక శాతం మాత్రమే ముడిచమురు (ఆయిల్) కొనేది. కానీ అమెరికా హెచ్చరికలను పక్కనపెట్టి, రష్యా ఇచ్చిన భారీ డిస్కౌంట్ను భారత్ సరిగ్గా వాడుకుంది. మన అవసరాలకు తగ్గట్టుగా రష్యా నుంచి పెద్ద ఎత్తున ఆయిల్ కొనడం మొదలుపెట్టింది. నేడు మన దేశం కొనే ఆయిల్లో రష్యా వాటా ఏకంగా 40 శాతానికి చేరింది. దీనివల్ల రెండు దేశాల మధ్య వ్యాపారం 70 బిలియన్ డాలర్ల రికార్డు స్థాయికి పెరిగింది.
రూపీ-రూబుల్ చెల్లింపుల విధానం
రష్యాను దెబ్బతీయడానికి అమెరికా అంతర్జాతీయ బ్యాంకింగ్ మెసేజింగ్ వ్యవస్థ అయిన ‘స్విఫ్ట్’ (SWIFT) నుంచి రష్యాను తీసేసింది. దీనివల్ల రష్యా వేరే దేశాలతో డాలర్లలో చెల్లింపులు చేయడం ఆగిపోయింది. మరి రష్యా నుంచి కొనే ఆయిల్కు భారత్ ఎలా డబ్బులు చెల్లించాలి? దీనికి పరిష్కారంగా భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ఒక తెలివైన ఆలోచన చేసింది. 1953 నాటి పాత ‘రూపీ-రూబుల్’ పద్ధతిని మళ్లీ అందుబాటులోకి తెచ్చింది. ఇందులో భాగంగా మన భారతీయ బ్యాంకుల్లో రష్యన్ బ్యాంకుల కోసం ‘వాస్ట్రో’ అనే ప్రత్యేక ఖాతాలు తెరిచారు. మనం కొనే ఆయిల్కు డాలర్లలో కాకుండా నేరుగా మన రూపాయల్లోనే ఈ ఖాతాల్లో డబ్బులు జమ చేయడం ప్రారంభించాము.
ఎదురైన సమస్యలు – తెలివైన పరిష్కారాలు
అయితే ఈ పద్ధతిలోనూ కొన్ని సమస్యలు వచ్చాయి. భారత్ రష్యా నుంచి ఎక్కువగా ఆయిల్ కొంటోంది కానీ, రష్యా మన నుంచి కొనే వస్తువులు చాలా తక్కువ. దీనివల్ల మన బ్యాంకుల్లో ఉన్న రష్యా ఖాతాల్లో దాదాపు 60 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన రూపాయలు గుట్టలుగా పేరుకుపోయాయి. ఈ సమస్యను దాటడానికి భారత్-రష్యాలు మరికొన్ని మంచి నిర్ణయాలు తీసుకున్నాయి. ఆ పేరుకుపోయిన రూపాయలను భారత్లోనే ప్రభుత్వ బాండ్లు, కంపెనీల్లో పెట్టుబడిగా పెట్టడానికి రష్యాకు అవకాశమిచ్చారు. అలాగే రష్యా ఇతర దేశాల (యూఏఈ, ఇండోనేషియా) నుంచి వస్తువులు కొన్నప్పుడు కూడా ఈ రూపాయలనే వాడుకునేలా వెసులుబాటు కల్పించారు.
96 శాతం డాలర్ లేని వ్యాపారం
ఈ తెలివైన మార్పుల వల్ల ఇప్పుడు భారత్-రష్యాల మధ్య జరుగుతున్న మొత్తం వ్యాపారంలో ఏకంగా 96 శాతం డాలర్ ప్రమేయం లేకుండానే జరుగుతోంది. బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలు కూడా కేవలం కొద్ది నిమిషాల్లోనే పూర్తవుతున్నాయి. డాలర్ మీద ఆధారపడకుండా వ్యాపారం చేయడం కేవలం భారత్-రష్యాలకే పరిమితం కాలేదు. చైనా-రష్యా, బ్రెజిల్-చైనా దేశాలు కూడా తమ సొంత కరెన్సీలలోనే వ్యాపారం చేసుకుంటున్నాయి. రేపటి రోజున ‘బ్రిక్స్’ (BRICS) దేశాలన్నీ కూడా ఇదే పద్ధతిని వాడటానికి సిద్ధమవుతున్నాయి. డాలర్ లేకపోతే ప్రపంచ వ్యాపారం ఆగిపోదు అని నిరూపించిన ఈ పరిణామం, రాబోయే రోజుల్లో ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో రాబోయే పెద్ద మార్పులకు స్పష్టమైన ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.
