అగ్రరాజ్యాల మధ్య మంచు కరుగుతుందా? బీజింగ్లో జరగనున్న అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్ పింగ్ మధ్య భేటీ ప్రపంచ రాజకీయ యవనికపై అత్యంత కీలకమైన అంశంగా మారింది. దాదాపు తొమ్మిదేళ్ల సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత ఒక అమెరికా అధ్యక్షుడు చైనా గడ్డపై అడుగుపెడుతుండటం, అది కూడా ఇరాన్ యుద్ధం వంటి ఉద్రిక్త పరిస్థితుల నేపథ్యంలో జరగడం ఈ పర్యటనకు చారిత్రక ప్రాధాన్యతను తెచ్చిపెట్టింది.
వాస్తవానికి మార్చిలోనే జరగాల్సిన ఈ సమావేశం, పశ్చిమాసియా సంక్షోభం కారణంగా వాయిదా పడుతూ వచ్చి ఇప్పుడు కార్యరూపం దాల్చింది. అయితే, ట్రంప్ మొదటి పదవీకాలంతో పోలిస్తే ఇప్పుడు చైనా మరింత శక్తివంతంగా, అమెరికా వ్యూహాలను దీటుగా ఎదుర్కొనే సంసిద్ధతతో ఉంది. ఈ రెండు అగ్రరాజ్యాల మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాలు సహకార వృద్ధికి దారితీస్తాయా లేక ప్రచ్ఛన్న యుద్ధాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేస్తాయా అన్నదే ఇప్పుడు ప్రపంచ దేశాల ముందున్న ప్రధాన ప్రశ్న.
ప్రస్తుత భేటీలో ‘ఇరాన్ సంక్షోభం’ మొదటి అజెండాగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇరాన్ నుండి అత్యధికంగా చమురు కొనుగోలు చేసే చైనాకు, ఆ దేశంపై అమెరికా విధిస్తున్న ఆంక్షలు ఆర్థికంగా పెద్ద దెబ్బ. అదే సమయంలో ఇరాన్, అమెరికాల మధ్య మధ్యవర్తిత్వం వహిస్తున్న పాకిస్థాన్కు చైనా వెన్నుదన్నుగా నిలుస్తోంది. ఇరాన్కు చైనా అందిస్తున్న సైనిక సహకారంపై ట్రంప్ ఇప్పటికే తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు. చైనా నుంచి ఆయుధాలను తరలిస్తున్న ఓడను పట్టుకున్నామని ప్రకటించడమే కాకుండా, టెహ్రాన్కు గగనతల రక్షణ వ్యవస్థలను సరఫరా చేస్తే తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయని బీజింగ్ను హెచ్చరించారు. ఇరాన్ను శాంతి చర్చల వైపు మళ్లించడంలో చైనా పోషించే పాత్రే, రాబోయే రోజుల్లో అమెరికా-చైనా సంబంధాల దిశను నిర్ణయిస్తుంది.
మరోవైపు, తైవాన్ అంశం ఇరు దేశాల మధ్య అగ్గి రాజేస్తోంది. తైవాన్ను తనలో విలీనం చేసుకోవాలనే చైనా పట్టుదలకు, ‘ఏకపక్ష చర్యలను సహించబోం’ అనే అమెరికా విధానానికి మధ్య పెద్ద ఘర్షణే నడుస్తోంది. తైవాన్ అమెరికా చిప్ వ్యాపారాన్ని దొంగిలించిందని ట్రంప్ గతంలో విమర్శించినప్పటికీ, వ్యూహాత్మకంగా తైవాన్ను చైనాకు వదిలిపెట్టే ప్రసక్తి లేదని దౌత్య నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ఆయుధ విక్రయాల నిలిపివేతపై చైనా ఒత్తిడి తెచ్చినా, తన ఆధిపత్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి అమెరికా తైవాన్కు అండగా నిలిచే అవకాశాలే ఎక్కువగా ఉన్నాయి. ఈ సున్నితమైన అంశంపై ఇరువురు నేతలు ఏకాభిప్రాయానికి రావడం దాదాపు అసాధ్యమనే చెప్పాలి.
ఆర్ధిక రంగంలో ‘వాణిజ్య యుద్ధం’ (Trade War) ఇరు దేశాల మధ్య నివురు గప్పిన నిప్పులా ఉంది. గతంలో చైనా ఉత్పత్తులపై ట్రంప్ మోపిన భారీ సుంకాలు, దానికి ప్రతిగా అరుదైన లోహాల ఎగుమతులపై చైనా విధించిన ఆంక్షలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేశాయి. ప్రస్తుతం ఇరాన్ యుద్ధం కారణంగా అమెరికా మరో వాణిజ్య పోరుకు సిద్ధంగా లేకపోయినా, తన వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను, బోయింగ్ జెట్ ఇంజిన్లను చైనా కొనుగోలు చేయాలని గట్టిగా డిమాండ్ చేస్తోంది. అయితే, అమెరికా నుంచి సెమీకండక్టర్ చిప్లు, ఏఐ సాంకేతికత ఎగుమతులపై ఉన్న ఆంక్షలు చైనాను కలవరపెడుతున్నాయి. పాశ్చాత్య దేశాలపై ఆధారపడకుండా సొంతంగా టెక్నాలజీని అభివృద్ధి చేసుకుని అగ్రరాజ్యంగా ఎదగాలనే చైనా దీర్ఘకాలిక వ్యూహం, అమెరికా ఆర్థిక ప్రయోజనాలకు సవాలుగా మారింది.
చివరగా.. ట్రంప్ అనుసరిస్తున్న అస్థిరమైన దౌత్య వ్యూహాలు చైనాకు ఒక రకంగా వరంగా మారాయి. అమెరికా తన మిత్రదేశాలపై కూడా సుంకాలు విధించడం వల్ల, ఆగ్నేయాసియా దేశాలు ఆర్థికంగా చైనా వైపు మొగ్గు చూపుతున్నాయి. 2025 నాటికి చైనా తన పొరుగు దేశాలతో లక్ష కోట్ల డాలర్ల వాణిజ్యాన్ని సాగిస్తూ తన పట్టును పెంచుకుంది. ట్రంప్ తన వ్యక్తిగత దౌత్యంతో తక్షణ ఒప్పందాలు చేసుకున్నా, అవి తాత్కాలికమే అయ్యే అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటే, అమెరికా ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేస్తూ ప్రపంచ శక్తిగా ఎదగాలనే చైనా ఆశయం మున్ముందు ఈ రెండు దేశాల మధ్య ఘర్షణను మరింత పెంచుతుంది. ఈ బీజింగ్ భేటీ ప్రపంచ బలాబలాల్లో రాబోయే మార్పులకు ఒక దిక్సూచి వంటిది.
