ప్రపంచ సునామీ అవగాహన దినోత్సవం అనేది సునామీల ప్రమాదకరమైన ప్రభావాల గురించి, సునామీ సంసిద్ధత, సునామీల ముందస్తు హెచ్చరిక యొక్క ప్రాముఖ్యత గురించి అవగాహన పెంచడానికి నవంబర్ 5న నిర్వహించబడే వార్షిక కార్యక్రమం. దీనిని 2015లో ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ తీర్మానం ద్వారా పాటిస్తున్నారు. 2025 ప్రపంచ సునామీ అవగాహన దినోత్సవం యొక్క థీమ్ “సునామీకి సిద్ధంగా ఉండండి: సునామీ సంసిద్ధతలో పెట్టుబడి పెట్టండి”. ఈ థీమ్ ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, ప్రమాద విద్య మరియు సమాజ సంసిద్ధత చొరవలలో పెట్టుబడి పెట్టడం ద్వారా స్థితిస్థాపకతను పెంపొందించడానికి ఆర్థిక, రాజకీయ నిబద్ధత యొక్క ఆవశ్యకతపై దృష్టి పెడుతుంది.
సునామీ సంసిద్ధత కార్యక్రమాన్ని హైలైట్ చేయడం, సంసిద్ధత, ప్రజా ప్రయోజనం, మంచి ఆర్థిక వ్యూహం అనే ఆలోచనను ప్రోత్సహించడం ఈ ప్రచారం లక్ష్యం.సునామి అనేది సముద్రం ఆకస్మిక స్థానభ్రంశం వలన సంభవించే చాలా పొడవైన తరంగాల శ్రేణి. సాధారణంగా సముద్రపు అడుగున లేదా సమీపంలో భూకంపం ఏర్పడుతుంది. ఇది తరంగాలను సృష్టిస్తుంది, కొన్నిసార్లు మొత్తం సముద్ర బేసిన్లను దాటుతాయి. కొన్ని ప్రదేశాలలో ప్రదేశాలలో సునామీలు 100 అడుగుల (30 మీటర్లు) వరకు నిలువుగా పెరుగుతాయి. సునామీ తరంగాలు ఎత్తులో చాలా పెద్దవి అయినప్పుడు, అవి తీరప్రాంతాలపై చాలా వినాశకరమైన ఆస్తి నష్టం మరియు ప్రాణ నష్టం కలుగజేస్థాయి. జపాన్ సునామీలు ఎక్కువ. 2004 హిందూ మహాసముద్రం భూకంపం,సునామీ వలన సంభవించిన వినాశనం ఆధునిక కాలంలో అత్యంత వినాశకరమైనదిగా గుర్తించబడింది. సుమారు 2, 30,000 మంది మరణించారు. మొత్తం ఆర్థిక నష్టం 9.4 అమెరికన్ బిలియన్లుగా అంచనా వేయబడింది.
సునామీకి ప్రధాన కారణాలు భూకంపాలు, సముద్రపు అడుగుభాగంలో కొండచరియలు, సముద్రంలో భూమి మందగించడం, పెద్ద అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలు, సముద్రంలో ఉల్క ప్రభావం కారణంగా సముద్ర ఉపరితలం ఆకస్మికంగా కదలడం వల్ల కలిగే తరంగాలు. భూకంపం యొక్క పరిమాణం మరియు స్థానం తెలిసినప్పటికీ, సునామిని ఖచ్చితంగా ఊహించలేము. భూకంప శాస్త్రవేత్తలు, సముద్ర శాస్త్రవేత్తలు, భూకంప శాస్త్రవేత్తలు ప్రతి భూకంపాన్ని విశ్లేషిస్తారు. అనేక అంశాల ఆధారంగా సునామీ హెచ్చరికను జారీ చేయవచ్చు లేదా ఇవ్వకపోవచ్చు. ఏదేమైనా, ప్రాణాలను కాపాడటానికి స్వయంచాలక వ్యవస్థలు భూకంపం వచ్చిన వెంటనే హెచ్చరికలను అందించగలవు.
పసిఫిక్ సునామి హెచ్చరిక వ్యవస్థ హవాయిలోని హోనోలులులో ఉంది. ఇది పసిఫిక్ మహాసముద్రం భూకంప కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షిస్తుంది. తగినంత పెద్ద భూకంప పరిమాణం, ఇతర సమాచారం సునామీ హెచ్చరికను ప్రేరేపిస్తుంది. పసిఫిక్ చుట్టూ ఉన్న ఉప జోన్లు భూకంప క్రియాశీలకంగా ఉన్నప్పటికీ, అన్ని భూకంపాలు సునామిని సృష్టించవు. పసిఫిక్ మహాసముద్రం మరియు దాని ప్రక్కనే ఉన్న భూకంపాలలో సంభవించే ప్రతి భూకంపం యొక్క సునామీ ప్రమాదాన్ని విశ్లేషించడానికి కంప్యూటర్లు సహాయపడతాయి.
ఇటీవలసెప్టెంబర్ 2023లో, తూర్పు గ్రీన్ల్యాండ్లోని మారుమూల డిక్సన్ ఫ్జోర్డ్లో సంభవించిన భారీ కొండచరియలు “మెగా-సునామీ” అని పిలవబడేలా చేశాయి: దాదాపు 25 మిలియన్ m³ రాతి మరియు మంచు ఫ్జోర్డ్లోకి కూలిపోయింది, దీని వలన 200 మీటర్ల ఎత్తు (650 అడుగులు) వరకు అలలు వచ్చాయి. ఈ ప్రాంతం జనావాసాలు లేని కారణంగా నష్టం పరిమితం చేయబడింది. ఒక పరిశోధనా కేంద్రం 70 కి.మీ దూరంలో 4 మీటర్ల అలలతో దెబ్బతింది. పురాతన సాంస్కృతిక/పురావస్తు ప్రదేశాలు ధ్వంసమయ్యాయి. జూలై 2025లో, రష్యాలోని కమ్చట్కా ద్వీపకల్పంలో 8.8 తీవ్రతతో సంభవించిన భూకంపం పసిఫిక్ అంతటా (జపాన్, హవాయి, US పశ్చిమ తీరంతో సహా) సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపించి స్థానికంగా 5 మీటర్ల వరకు అలలను సృష్టించింది. ఆగస్టు 2025లో, అలాస్కాలోని ట్రేసీ ఆర్మ్ ఫ్జోర్డ్లో కొండచరియలు విరిగిపడటంతో ఏర్పడిన మరో సునామీ సంభవించి 30 మీటర్ల ఎత్తులో అలలు ఏర్పడ్డాయి. వివరణాత్మక నష్టం అంచనాలు ఇప్పటికీ వెలువడుతున్నాయి.
2004 లో వచ్చిన సునామీ దక్షిణ భారతదేశాన్ని ఎక్కువగా ప్రభావితం చేసింది. కేరళలో 250 కిలోమీటర్ల తీరప్రాంతం ప్రభావితమైంది. తమిళనాడు తూర్పు తీరప్రాంతంలో 800 కిలోమీటర్ల తీరప్రాంతం, పాండిచేరి వద్ద, 25 కిలోమీటర్ల తీరప్రాంతం ప్రభావితమైంది. 985 కిలోమీటర్ల తీరప్రాంతం ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్లో రాష్ట్రంలోని అనేక గ్రామాలు ధ్వంసమయ్యాయి. సునామీ వల్ల మత్స్య పరిశ్రమ గొప్ప నష్టాన్ని చవిచూసింది. భూకంపం సంభవించిన కొద్ది నిమిషాల తరువాత అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులలో సునామీ చేరుకుంది. లిటిల్ అండమాన్ ద్వీపం మరియు నికోబార్ దీవులు సునామీ కారణంగా తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.
భారతదేశంలో అధికారిక అంచనాల ప్రకారం, 2004 హిందూ మహాసముద్రం భూకంపం సంభవించిన సునామీ వల్ల 10,749 మంది మరణించారు, 5,640 మంది తప్పిపోయారు మరియు వేలాది మంది నిరాశ్రయులయ్యారు. అంచనా నష్టాలు రూ .3,000 కోట్లవరకు ఉంటాయని అంచనా.. పరిశ్రమల నిపుణుల అంచనాల ప్రకారం, అండమాన్ & నికోబార్ దీవులలో మాత్రమే రూ .1000 కోట్లు దాటగా, తమిళనాడు, పాండిచేరి, కేరళ, కర్ణాటక మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్లలో మరో 800 కోట్ల రూపాయలు నష్టపోయాయని అంచనా.
పెద్ద సునామీ ప్రత్యక్ష పరోక్ష ప్రభావాలను ఆర్థిక మరియు సామాజికముగా కలిగి ఉంటుంది. మౌలిక సదుపాయాలు, లైఫ్ లైన్లు, విద్యుత్, గ్యాస్, ఉత్పత్తి చేసే యూనిట్లు, ప్రసార నెట్వర్క్లు, నీరు, మురుగునీటి, పెట్రోలియం, గ్యాస్ సరఫరా వ్యవస్థలు దెబ్బతినవచ్చు. పరోక్షంగా ఇది హెల్త్ సర్వీస్ ప్రొవిజన్, పబ్లిక్ హెల్త్, హౌసింగ్, టూరిజం, సివిల్ అశాంతి ,రాజకీయ అస్థిరత వంటి ఫైల్లను ప్రభావితం చేస్తుంది.
సునామీ ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింత ప్రభావితం చేస్తుంది. వివిధ స్థాయిలలో తీవ్రత ఉన్నప్పటికీ వ్యాపార వర్గంలోని అన్ని రంగాలు ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది, వివిధ మార్గాల ద్వారా వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని కోల్పోవడం ఉదా. పంటల నష్టం, నేలల కాలుష్యం, మార్కెట్, పంపిణీ నెట్వర్క్ల నాశనం, పశువుల జనాభా కోల్పోవడం ప్రధాన ఆర్థిక ప్రభావాలను కలిగిస్తాయి, ముఖ్యంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు, వ్యవసాయ కార్యకలాపాలపై ఆధారపడిన దేశాలు ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది.
ఇంతలో, ప్రధాన టెక్టోనిక్ మండలాలు (పసిఫిక్ వాయువ్యంలోని కాస్కాడియా సబ్డక్షన్ జోన్ లేదా జపాన్లోని నాన్కై ట్రఫ్ వంటివి) పెద్ద భూకంపాలు మరియు సంభావ్య సునామీలకు ముందుగానే ఉన్నాయి – అవి సంభవించినట్లయితే గణనీయమైన ప్రాణనష్టం మరియు ఆర్థిక ప్రమాదాలను శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. సునామికి సంబంధించి ఏదైనా హెచ్చరిక ఉంటే, వెంటనే ఎత్తైన భూమి పైకి వెళ్ళాలి. సునామీ సంకేతాల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండండం, అత్యవసర సమాచారం, స్థానిక అధికారులు జారీ చేసిన సూచనలను అనుసరించడం చేయాలి.
తీరప్రాంతాల్లో తుఫాను సునామీ ప్రమాదాన్ని తగ్గించడం, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థను అమలు చేయడం, విపత్తు ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో సహాయ పంపిణీ వ్యవస్థను క్రమబద్ధీకరించడం, ప్రణాళికా రూపకల్పన, అమలు స్థానికులతో జీవనోపాధి కోసం స్వావలంబనకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే తరలింపు ప్రణాళికలు, పునర్నిర్మాణం,పునరావాసం కోసం ప్రణాళికను అన్ని స్థాయిలలో విపత్తు నిర్వహణ ప్రణాళికలలో చేర్చాలి.
నిర్మాణాత్మక చర్యలలో భాగంగా, తుఫాను ఆశ్రయాల నిర్మాణం, తీరప్రాంతంలో మడ అడవులు, తీరప్రాంత అడవుల పెంపకం, సంక్షోభ సమయంలో అవసరమైన శిక్షణ, అత్యవసర సమాచార మార్పిడిని అందించడానికి తీరప్రాంతాల వెంట స్థానిక జ్ఞాన కేంద్రాల నెట్వర్క్ అభివృద్ధి, నిపుణులతో సంప్రదించి ప్రదేశ నిర్దిష్ట సముద్ర గోడలు,పగడపు దిబ్బల నిర్మాణం, తీరం వెంబడి చక్కగా రూపొందించిన బ్రేక్ వాటర్స్ అభివృద్ధి, సునామీ గుర్తింపు, అంచనా హెచ్చరిక వ్యాప్తి కేంద్రాల అభివృద్ధి, కొత్త సౌకర్యాల నిర్మాణం మొదలైన ఏర్పాట్లు అవసరం. ప్రాణాలను, ఇతర నష్టాలను కాపాడటం కోసం, సునామీ ప్రభావాన్ని కలిగి ఉన్న అన్ని దేశాలు దీర్ఘకాలిక వ్యూహంలో ఏకమై తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి. అప్పుడు కనీసం సునామీ ప్రమాదాలను తగ్గించడం సాధ్యమవుతుంది.
