ప్రపంచం ఇప్పుడు ఒక అగ్నిపర్వతం మీద కూర్చుని ఉంది. అగ్రరాజ్యం అమెరికా, అణుశక్తి వైపు అడుగులేస్తున్న ఇరాన్ మధ్య దౌత్య యుద్ధం పతాక స్థాయికి చేరింది. అధ్యక్షుడు ట్రంప్ ఇస్తున్న 10 రోజుల డెడ్లైన్ శాంతికి దారితీస్తుందా లేక మూడవ ప్రపంచ యుద్ధానికి నాంది పలుకుతుందా? చమురు ధరలు, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ, లక్షలాది మంది ప్రవాస భారతీయుల భవిష్యత్తు ఇప్పుడు ఈ రెండు దేశాల మధ్య జరగబోయే ఆ 10 రోజుల చర్చలపైనే ఆధారపడి ఉంది. అసలు ఈ ఉద్రిక్తతల వెనుక ఉన్న అసలు కారణాలేంటి? విశ్లేషిద్దాం.
ట్రంప్ హెచ్చరిక
వాషింగ్టన్ డీసీలో జరిగిన ‘బోర్డ్ ఆఫ్ పీస్’ తొలి సమావేశంలో ఆయన మాట్లాడుతూ.. ఇరాన్తో చర్చలకు మరో 10 నుండి 15 రోజుల సమయం మాత్రమే ఉందని స్పష్టం చేశారు. ఒకవేళ ఇరాన్ అమెరికా విధించిన ‘రెడ్ లైన్స్’ (అణు కార్యక్రమాల నియంత్రణ) కు లోబడి ఒప్పందం కుదుర్చుకోకపోతే, “అతి భయంకరమైన పరిణామాలు” ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుందని హెచ్చరించారు. ఇప్పటికే పెంటగాన్ మధ్యప్రాచ్యానికి యూఎస్ఎస్ అబ్రహం లింకన్, యూఎస్ఎస్ జెరాల్డ్ ఫోర్డ్ వంటి భారీ విమాన వాహక నౌకలను, అణు సబ్ మెరైన్లను పంపింది.
దౌత్యం వర్సెస్ యుద్ధతంత్రం
ఒకవైపు యుద్ధ వాతావరణం కనిపిస్తున్నా.. మరోవైపు దౌత్యపరమైన చర్చలు కూడా ముమ్మరంగా సాగుతున్నాయి. ట్రంప్ ప్రత్యేక రాయబారులు స్టీవ్ విట్కాఫ్, జారెడ్ కుష్నర్ జెనీవాలో ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాగ్చీతో చర్చలు జరుపుతున్నారు. ఇరాన్ తన యూరేనియం నిల్వలను 20% కి పరిమితం చేస్తామని, అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షణకు అంగీకరిస్తామని ప్రతిపాదించినట్లు తెలుస్తోంది. అయితే, ఇరాన్ తన బాలిస్టిక్ మిస్సైల్ ప్రోగ్రాంను వదులుకోవడానికి సిద్ధంగా లేదు. ఈ గ్యాప్ను పూడ్చడం అంత సులభం కాదని ట్రంప్ అభిప్రాయపడ్డారు. ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసౌద్ పెజెష్కియాన్ కూడా గౌరవప్రదమైన ఒప్పందానికే తాము సిద్ధమని ప్రకటించారు. ఫిబ్రవరి నెలాఖరు లోపు ఈ దౌత్యం ఫలిస్తుందా లేదా అనేది తేలిపోనుంది.
హోర్ముజ్ జలసంధి ముప్పు
అమెరికా బెదిరింపులకు తాము తలొగ్గేది లేదని ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ హెచ్చరించారు. అమెరికా యుద్ధనౌకలను ముంచివేసే శక్తివంతమైన ఆయుధాలు తమ వద్ద ఉన్నాయని సోషల్ మీడియా వేదికగా పేర్కొన్నారు. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వద్ద ఇరాన్ ఇప్పటికే నౌకాదళ విన్యాసాలను ప్రారంభించి, ఆ మార్గాన్ని పాక్షికంగా మూసివేసింది. ఉపగ్రహ చిత్రాల ప్రకారం, ఇరాన్ తన భూగర్భ అణు కేంద్రాలను మరియు మిస్సైల్ లాంచ్ ప్యాడ్లను యుద్ధానికి సిద్ధం చేసింది. రష్యా, చైనాలతో కలిసి సంయుక్త విన్యాసాలు చేపట్టడం ద్వారా అమెరికాపై ఒత్తిడి పెంచేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. ఏ క్షణమైనా ఇరాన్ ‘ఆఫెన్సివ్’ (దాడి) మోడ్లోకి వెళ్లే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
మిత్రదేశాల వైఖరి
ట్రంప్ యుద్ధం వైపు అడుగులు వేస్తున్నా.. అమెరికా కాంగ్రెస్లో దీనిపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. డెమొక్రాట్ ఎంపీ రో ఖన్నా మరియు రిపబ్లికన్ థామస్ మాస్సీ వంటి వారు 1973 వార్ పవర్స్ యాక్ట్ను ప్రస్తావిస్తూ, కాంగ్రెస్ అనుమతి లేకుండా యుద్ధానికి వెళ్లకూడదని వాదిస్తున్నారు. మరోవైపు, బ్రిటన్ వంటి మిత్రదేశాలు కూడా ఇరాన్పై దాడులకు తమ సైనిక స్థావరాలను (డియాగో గార్సియా వంటివి) ఉపయోగించుకోవడానికి అనుమతి నిరాకరించడం గమనార్హం. ఇది ట్రంప్ అడ్మినిస్ట్రేషన్కు కొంత ఇబ్బందికరంగా మారింది. అయితే, ట్రంప్ తన ‘బోర్డ్ ఆఫ్ పీస్’ ద్వారా ఐక్యరాజ్యసమితిని పక్కన పెట్టి, తన సొంత మార్గంలో నిర్ణయాలు తీసుకునేలా కనిపిస్తున్నారు.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం
ఒకవేళ యుద్ధం మొదలైతే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలే ప్రమాదం ఉంది. ఫిబ్రవరి 20 నాటి మార్కెట్ గణాంకాల ప్రకారం, కేవలం ఉద్రిక్తతల వల్లే బ్రెంట్ క్రూడాయిల్ ధర బ్యారెల్ కు 71 డాలర్లకు పెరిగింది. యుద్ధం సంభవిస్తే.. ముఖ్యంగా హోర్ముజ్ జలసంధి మూతపడితే, చమురు ధర బ్యారెల్ కు 100 డాలర్లు దాటవచ్చని అంచనా. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) భారీగా పెరిగి, నిత్యావసరాల ధరలు సామాన్యుడికి అందకుండా పోతాయి. స్టాక్ మార్కెట్లు భారీగా పతనం చెందే అవకాశం ఉంది. పెట్టుబడిదారులు రిస్క్ తీసుకోలేక తమ డబ్బును బంగారం (Gold) లోకి మళ్లిస్తున్నారు. దీనివల్ల బంగారం ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి.
భారత్పై ప్రభావం
భారతదేశం తన చమురు అవసరాల్లో 80% కంటే ఎక్కువ దిగుమతి చేసుకుంటుంది. యుద్ధం వస్తే పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు విపరీతంగా పెరిగి దేశీయ రవాణా ఖర్చులు భారం అవుతాయి. ఇది నేరుగా ఆహార ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీస్తుంది. అలాగే, పశ్చిమాసియా (Middle East) లో దాదాపు 90 లక్షల మంది భారతీయులు నివసిస్తున్నారు. యుద్ధం సంభవిస్తే వారి భద్రత మరియు ఉపాధి పెద్ద ప్రశ్నగా మారుతుంది. వారి నుండి వచ్చే విదేశీ మారక ద్రవ్యం (Remittances) నిలిచిపోవడం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు దెబ్బ. చౌబహార్ పోర్ట్ వంటి భారత వ్యూహాత్మక పెట్టుబడుల భవిష్యత్తు కూడా ప్రమాదంలో పడుతుంది. రూపాయి విలువ మరింత క్షీణించి, వాణిజ్య లోటు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
రాబోయే 10 రోజులు కీలకం
మొత్తం మీద ప్రపంచం ఇప్పుడు ఒక క్లిష్టమైన మలుపులో ఉంది. ఫిబ్రవరి నెలాఖరు వరకు జరిగే దౌత్యపరమైన చర్చలే ‘శాంతి లేదా యుద్ధాన్ని’ నిర్ణయిస్తాయి. ఒకవైపు ఇరాన్ తన ఉనికి కోసం పోరాడుతుంటే, మరోవైపు ట్రంప్ తన ఆధిపత్యాన్ని చాటుకోవాలని చూస్తున్నారు. యుద్ధం సంభవిస్తే అది కేవలం రెండు దేశాల మధ్య మాత్రమే కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక వినాశనానికి దారితీస్తుంది. భారత్ వంటి దేశాలు తటస్థంగా ఉంటూనే, శాంతియుత పరిష్కారం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నాయి. రాబోయే 10 రోజుల్లో ట్రంప్ తీసుకోబోయే నిర్ణయం ప్రపంచ పటాన్ని, ఆర్థిక గమనాన్ని పూర్తిగా మార్చేయగలదు.
