భారత రూపాయి మారకం విలువ అమెరికా డాలర్తో పోలిస్తే చారిత్రక కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోవడం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఒకానొక దశలో డాలర్తో రూపాయి విలువ తొలిసారిగా రూ. 90 మైలురాయిని దాటి 90.20కి చేరింది. చివరికి 43 పైసల నష్టంతో రూ. 89.96 వద్ద ముగింపు పలకడం ఆల్టైమ్ కనిష్ఠ ముగింపుగా నమోదైంది. ఈ తీవ్ర పతనానికి అనేక అంతర్జాతీయ, దేశీయ అంశాలు దోహదపడ్డాయి. ప్రధానంగా, అంతర్జాతీయంగా డాలర్ బలపడటం రూపాయిపై తీవ్ర ఒత్తిడిని పెంచింది. అలాగే, భారత్ చేసే దిగుమతులకు చెల్లింపుల కోసం దిగుమతిదారులు పెద్ద ఎత్తున అమెరికన్ కరెన్సీని కొనుగోలు చేయడంతో డాలర్కు డిమాండ్ ఊహించని విధంగా పెరిగింది.
మరోవైపు, దేశీయ ఈక్విటీ మార్కెట్ల నుంచి విదేశీ సంస్థాగత పెట్టుబడిదారులు (FIIలు) లాభాల స్వీకరణకు మొగ్గు చూపడం మరియు వారి పెట్టుబడులను ఉపసంహరించుకోవడం కూడా రూపాయి క్షీణతకు ఒక ముఖ్య కారణంగా నిలిచింది. స్పెక్యులేషన్ ట్రేడర్ల షార్ట్ కవరింగ్తో పాటు, భారత్-అమెరికా వాణిజ్య చర్చలపై నెలకొన్న అనిశ్చితి వంటి అంశాలు కూడా విదేశీ మారక ద్రవ్య ప్రవాహాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపాయి. ఫలితంగా, ఆసియా దేశాల కరెన్సీలలోకెల్లా అత్యధికంగా నష్టపోయిన కరెన్సీగా భారత రూపాయి నిలిచింది. ఇదే ధోరణి కొనసాగితే రూపాయి విలువ 91 మార్క్ను చేరే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు.
రూపాయి పతనంతో ఏర్పడే పరిణామాలు
ఒక దేశ కరెన్సీ విలువ ఇంత తీవ్రంగా బలహీనపడటం దేశ ఆర్థిక స్థిరత్వంపై సందేహాలకు తావిచ్చి, విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రవాహాన్ని తగ్గిస్తుంది. రూపాయి పతనం కారణంగా దేశంలో దిగుమతి వస్తువుల ధరలు భారీగా పెరుగుతాయి. ముఖ్యంగా, భారత్ ఎక్కువగా దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురు (క్రూడ్ ఆయిల్), బంగారం, ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు వైద్య పరికరాల ధరలు అధికమవుతాయి. దీని ప్రత్యక్ష ప్రభావం పెట్రోల్, డీజిల్, వంట గ్యాస్ ధరలపై పడి, రవాణా ఖర్చులు పెరగడం వల్ల అన్ని ఇతర ఉత్పత్తుల ధరలు కూడా పెరుగుతాయి. అంటే, దిగుమతులపై అయ్యే అధిక వ్యయం చివరకు వినియోగదారులపై పడి, సాధారణ ప్రజల కొనుగోలు శక్తి తగ్గుతుంది. అంతేకాకుండా, విదేశాలలో విద్య అభ్యసించే విద్యార్థులకు ఫీజులు, జీవన వ్యయం వంటి ఖర్చులు మరింత ఖరీదవుతాయి. సంస్థలు లేదా ప్రభుత్వం విదేశాల నుంచి తీసుకున్న అప్పులకు (రుణాలు) వడ్డీ చెల్లింపులు రూపాయి బలహీనత కారణంగా పెరిగి, ఆర్థిక భారం పెరుగుతుంది. రూపాయి బలహీనత దేశీయ స్టాక్ మార్కెట్లపై కూడా ఒత్తిడి పెంచి, విదేశీ పెట్టుబడిదారులు మరిన్ని పెట్టుబడులను ఉపసంహరించుకునేందుకు దారితీస్తుంది.
ప్రతికూలతలోనూ కొంత సానుకూలత
రూపాయి విలువ తగ్గడం వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థకు అనేక ప్రతికూలతలు ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని రంగాలకు మాత్రం తాత్కాలికంగా ప్రయోజనం చేకూరుతుంది. ఎందుకంటే, రూపాయి బలహీనపడటం వల్ల భారతదేశం నుండి వస్తువులు లేదా సేవలు కొనుగోలు చేసే విదేశీ క్లయింట్లకు అవి తక్కువ ఖర్చుతో లభిస్తాయి. ముఖ్యంగా, టెక్స్టైల్, ఐటీ సేవలు, ఔషధాల తయారీ వంటి ఎగుమతి ఆధారిత రంగాలు ఈ బలహీనత వల్ల కొంత లాభపడవచ్చు. ఎగుమతులు పెరిగితే దేశానికి డాలర్ల రూపంలో ఆదాయం పెరిగి, డాలర్ల నిల్వలు కూడా పెరుగుతాయి.
చరిత్రను పరిశీలిస్తే, 1947లో డాలర్తో రూపాయి మారకం విలువ రూ. 3.3గా ఉండగా, ఆర్థిక సంస్కరణలు ప్రారంభమైన 1991 తర్వాత దీని క్షీణత వేగవంతమైంది. అధిక వాణిజ్య లోటు, ముడి చమురు వంటి దిగుమతులపై అధికంగా ఆధారపడటం, ప్రపంచ ఆర్థిక ఒత్తిడులు ఈ పతనానికి ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచాయి. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో రూపాయి పతనాన్ని అరికట్టాలంటే, భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) జోక్యం చేసుకోవడం, అలాగే అంతర్జాతీయ ఆర్థిక పరిస్థితుల్లో స్థిరత్వం ఏర్పడటం కీలకంగా మారనున్నాయని ఆర్థిక విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
