బీహార్ ఎన్నికల తొలిదశ పోలింగ్ – హోరాహోరీ పోరు

బీహార్ ఎన్నికల్లో మొదటి దశ పోలింగ్ శాంతియుతంగా దాదాపు 64% పైగా నమోదైంది. కొన్ని చిన్నపాటి ఘటనలు మాత్రమే జరిగాయి. ఈ పోలింగ్ సరళి ఎన్డీయే (NDA), మహాఘట్ బంధన్ (Mahagathbandhan) మధ్య తీవ్రమైన పోటీని సూచిస్తోంది. గత ఎన్నికల్లో కూడా తొలి దశ పోలింగ్ ఇలాగే పోటాపోటీగా జరిగి.. రెండు ప్రధాన పక్షాలకు దాదాపు సరిసమానమైన సీట్లు దక్కాయి. విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. ఈసారి కూడా పరిస్థితి అలాగే కొనసాగే అవకాశం ఉంది. ఈ హోరాహోరీ యుద్ధం ఇరు కూటముల్లోనూ గుబులు రేపుతోంది. తుది ఫలితాలు ఎలా ఉన్నా, చిన్నిపాటి మెజారిటీతోనే ఏ పక్షమైనా అధికారంలోకి వచ్చే అవకాశం ఉందని విశ్లేషిస్తున్నారు. గతంలో ‘అబ్కీ బార్ చార్సో పార్’ నినాదం ఎన్డీయేకు భంగపరిచిన విధంగా, ఈసారి ‘అబ్ కీ బార్ 160 పార్’ నినాదం కూడా ఎదురుదెబ్బ తగిలే అవకాశం ఉందని అంచనా. ఈ పోలింగ్ సరళి, సాధ్యంకాని హామీలు, ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలకు కొంతవరకు అడ్డుకట్ట వేస్తుందని ప్రజాస్వామ్యవాదులు నమ్ముతున్నారు.

నగదు బదిలీ తతంగం, మహిళా ఓటు ప్రభావం

ఈ ఎన్నికల్లో ప్రధాన పార్టీలైన బీజేపీ, ఆర్జేడీలు సాధ్యంకాని హామీలతో ఓటర్లను ఆకర్షించే ప్రయత్నం చేశాయి. ముఖ్యంగా బీజేపీ ఇప్పటికే నగదు బదిలీ (Direct Cash Transfer) పథకాన్ని పూర్తి చేయడం ద్వారా మహిళా ఓటర్లపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపినట్లు కనిపిస్తోంది. పోలింగ్ రోజున బూత్‌ల వద్ద మహిళల హాజరును గమనిస్తే, ఈ నగదు బదిలీ ప్రభావం ఎంతగా ఉందో స్పష్టంగా అర్థమవుతుందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. మహిళల ఓటు ఎన్డీయేకు అనుకూలంగా మారుతుందనే అంచనాలు బలంగా ఉన్నాయి. గత లోక్‌సభ ఎన్నికల్లోనూ, అంతకుముందు జరిగిన అనేక రాష్ట్రాల ఎన్నికల్లోనూ మహిళా ఓటర్లు కీలక పాత్ర పోషించారు. బీహార్ రాజకీయాలను గమనిస్తే.. మహిళలు సంప్రదాయబద్ధమైన కుల-మత రాజకీయాలకు అతీతంగా.. తమకు వ్యక్తిగతంగా లేదా తమ కుటుంబాలకు ప్రయోజనం చేకూర్చే పథకాలకు మొగ్గు చూపేవారు. ఈ ధోరణిని బీజేపీ అందిపుచ్చుకుని, నగదు బదిలీ ద్వారా మహిళలను ఆకట్టుకోగలిగింది. ఈ మహిళా ఓటు బ్యాంకు ఎవరి అంచనాలకు అందకుండా తుది తీర్పును ప్రభావితం చేయనుంది.

బీహార్ యువత: ఉపాధి, వలసల సమస్య

ఈ ఎన్నికల్లో అత్యంత కీలకమైన అంశం – బీహార్ యువత ఎటువైపు మొగ్గు చూపుతోంది అనేదే. బీహార్ యువతలో అశాంతి తీవ్ర స్థాయిలో ఉంది. దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల కంటే బీహారే అత్యంత వెనుకబడిన రాష్ట్రం. గత నాలుగు దశాబ్దాలుగా ఏ పార్టీ అధికారంలో ఉన్నా, గూండా రాజ్ మాత్రమే కంటికి కనిపించింది. ఉపాధి అవకాశాలు లేకపోవడంతో, బీహార్ యువత దేశవ్యాప్తంగా వివిధ రాష్ట్రాలకు, ముఖ్యంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు వలస పోతోంది. డిగ్రీలు ఉన్నా పొట్ట చేతబట్టుకుని ట్రక్కు డ్రైవర్లు, క్లీనర్లు, రాడ్ బెండర్లు వంటి కాయకష్టం చేసే పనుల కోసం ఇతర రాష్ట్రాలకు క్యూ కడుతున్నారు. నితీష్ కుమార్ ప్రభుత్వం కూడా యువత కోసం చేసిందేమీ లేదన్న ప్రశాంత్ కిశోర్ వంటి వారి ఆరోపణలు తీవ్ర చర్చకు దారి తీశాయి. బీహార్ నుంచి జార్ఖండ్ విడిపోవడం, వనరులున్న ప్రాంతం దూరమవడంతో, అటు కేంద్రం, ఇటు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కేవలం కొన్ని రైల్వే ప్రాజెక్టులను మంజూరు చేయడం తప్ప చేసిందేమీ లేదని యువత నమ్ముతోంది.

Gen Z ఎన్నికల హామీల ప్రభావం

బీహార్ యువత (Gen Z) ప్రపంచవ్యాప్తంగా మారుతున్న పరిస్థితులను.. ముఖ్యంగా నేపాల్‌లో జరిగిన జన్-జెడ్ ఉద్యమాన్ని గమనిస్తున్నారు. ఇది బీహారీ యువతలో కూడా స్పందనను తీసుకువచ్చింది. రాష్ట్రంలో జరిగిన అనేక ఆందోళనల్లో యువత చురుగ్గా పాల్గొనడం, వారి అసంతృప్తికి నిదర్శనం. యువతలో నెలకొన్న ఈ తీవ్రమైన అశాంతిని చల్లార్చడానికి ఇరు పక్షాలు భారీ ఉద్యోగాల హామీలను గుప్పించాయి. ప్రధాని మోడీ నాయకత్వంలోని ఎన్డీయే కోటి ఉద్యోగాల హామీని ఇవ్వగా, ఆర్జేడీ అధినేత తేజస్వీ యాదవ్ ఏకంగా ఇంటికో ఉద్యోగం అనే నినాదాన్ని ఇచ్చి ఊదరగొట్టేశారు. అయితే, విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ భారీ హామీలు కూడా యువతలో పెద్దగా మార్పును తేలేకపోయాయి. కేవలం మాటలకే పరిమితమైన ఈ హామీలు, వాస్తవ సమస్యలను పరిష్కరించలేవని యువత భావిస్తోంది. మరి ఈ కీలకమైన జెన్-జెడ్ ఓట్లు ఎటువైపు పడ్డాయి? ఈ అంశమే ఎన్డీయే మరియు మహాఘట్ బంధన్ నేతల్లో తీవ్రమైన గుబులు రేపుతోంది.

కూటముల వ్యూహాలు: కుల సమీకరణాలు

ఎన్డీయే, మహాఘట్ బంధన్ కూటములు సాంప్రదాయ ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలు మరియు కుల సమీకరణాలను నమ్ముకున్నాయి. ఎన్డీయే కూటమి ముఖ్యంగా రాజ్‌పుత్‌లు మరియు **ఈబీసీ (EBC – అత్యంత వెనుకబడిన తరగతులు)**లకు అధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చి, వారికి ఎక్కువగా సీట్లు కేటాయించింది. ఈ సామాజిక వర్గాల ఓట్లను ఏకం చేసుకోవడం ద్వారా గెలుపొందాలని బీజేపీ-జేడీయూ కూటమి వ్యూహం. మరోవైపు, మహాఘట్ బంధన్ నాయకుడు తేజస్వీ యాదవ్, తమ సంప్రదాయ యాదవ్-ముస్లిం (MY) ఓటు బ్యాంకుపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడ్డారు. బీహార్‌లో యాదవులు మరియు ముస్లింల ఓట్లు ఏకమైతే, అది తమ విజయానికి తిరుగులేని మార్గం అవుతుందని ఆర్జేడీ భావిస్తోంది. అయితే, ఈ ఎన్నికల్లో కుల సమీకరణాలకు మించి, యువత అశాంతి మరియు మహిళల నగదు బదిలీ ప్రభావం వంటి అంశాలు తుది ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేయనున్నాయి. సాంప్రదాయ ఓటు బ్యాంకులను పక్కనపెట్టి, మహిళలు మరియు జెన్-జెడ్ తమ తీర్పును ఇవ్వబోతున్నారనేది ఇప్పుడు అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశంగా మారింది.

రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, కేంద్ర నేతల ప్రచారం

తొలిదశ పోలింగ్ హోరాహోరీగా సాగడానికి రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు కూడా కారణమయ్యాయి. తొలిదశ పోలింగ్ రోజున ఉప ముఖ్యమంత్రి కాన్వాయ్ పై జరిగిన దాడిని బీజేపీ తీవ్రంగా ఖండించింది. ఇది విపక్ష ఆర్జేడీ పనేనని, వారి విధానం ‘జంగిల్ రాజ్’ను తలపిస్తోందని మండిపడింది. ఈ దాడి నేపథ్యంలో ఎన్నికల సంఘం కూడా తీవ్రంగా స్పందించింది. మరోవైపు, రెండో దశ ఎన్నికలు జరిగే ప్రాంతాలపై ఇరు పక్షాలు దృష్టి సారించాయి. ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ భాగల్‌పూర్ మరియు అరారియా వంటి ప్రాంతాల్లో ఎన్నికల ప్రచారంలో పాల్గొని, కాంగ్రెస్ మరియు ఆర్జేడీలపై తీవ్ర విమర్శలు గుప్పించారు. ఆ పార్టీల నేతలు తమను తాము రాజులమని భావిస్తారని ఎద్దేవా చేశారు. దీనికి ప్రతిగా, కాంగ్రెస్ నాయకురాలు ప్రియాంక గాంధీ కూడా ఎన్డీయేపై విరుచుకుపడ్డారు. బీహార్‌లో కూడా ఓట్ల చోరీ జరిగిందని ఆమె ఆరోపించారు. కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర స్థాయి నేతలు పరస్పరం విమర్శించుకోవడంతో ఎన్నికల వేడి మరింత పెరిగింది.

కిశోర్ ప్రభావం, తుది తీర్పు అంచనాలు

ఈ ఎన్నికల్లో ప్రశాంత్ కిశోర్ స్థాపించిన జన్ సురాజ్ పార్టీ కూడా గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపబోతుందని అంచనా వేస్తున్నారు. ఎన్డీయే ‘అబ్ కీ బార్ 160 పార్’ అనే నినాదానికి జన్ సురాజ్ పార్టీ తూట్లు పొడవడం ఖాయమని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో కిశోర్ పార్టీకి గణనీయంగానే సీట్లు వస్తాయని సర్వేలు కూడా సూచిస్తున్నాయి. ఇది ఎన్డీయే మరియు మహాఘట్ బంధన్ కూటముల అవకాశాలను దెబ్బతీసే అవకాశం ఉంది. మొత్తం పరిస్థితిని గమనిస్తే, ఏ పక్షం కూడా స్పష్టమైన మెజారిటీతో అధికారంలోకి వచ్చే అవకాశం లేదని విశ్లేషిస్తున్నారు. చివరికి, మహిళలు మరియు జెన్-జెడ్ (Gen Z) ఓటర్ల తీర్పు అందరి అంచనాలను తలకిందులు చేసే అవకాశం ఉంది. తుది తీర్పు తర్వాతే, ఈ అలవికాని హామీలు, ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలకు ఎంతో కొంత చెక్ పడే అవకాశం ఉంటుందని ప్రజాస్వామ్యవాదులు గట్టిగా నమ్ముతున్నారు. ఈ ఎన్నికలు బీహార్ రాజకీయాల్లో ఒక నూతన శకానికి నాంది పలికే అవకాశం ఉంది.