కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ 2026-27 సంవత్సరానికి ప్రవేశపెట్టిన రూ. 53.47 లక్షల కోట్ల బడ్జెట్ ‘వికసిత భారత్ – 2047’ లక్ష్యంగా రూపొందింది. దేశం 7 శాతం వృద్ధి రేటుతో దూసుకుపోతున్నా, రూ. 200.16 లక్షల కోట్ల అప్పు భారం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. 150 కోట్ల జనాభా లెక్కన ప్రతి భారతీయుడిపై సుమారు రూ. 1,33,440 అప్పు ఉంది. ఒకవైపు భారీ మౌలిక వసతుల పెట్టుబడులు, మరోవైపు ద్రవ్యలోటు తగ్గింపు లక్ష్యంగా సాగుతున్న ఈ బడ్జెట్.. సామాన్యుడికి లాభం చేకూరుస్తుందా లేక అప్పుల భారాన్ని పెంచుతుందా అన్న విషయాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
మౌలిక వసతుల వెల్లువ – సామాన్యుడికి లాభమా?
ఈ బడ్జెట్లో రికార్డు స్థాయిలో మౌలిక సదుపాయాల కోసం రూ. 12.2 లక్షల కోట్లు కేటాయించారు. ఏడు ప్రధాన నగరాల మధ్య హైస్పీడ్ కారిడార్ల నిర్మాణం, షిప్ రిపేర్ కర్మాగారాలు, కంటైనర్ తయారీ పరిశ్రమల వల్ల రవాణా ఖర్చులు తగ్గి, దీర్ఘకాలంలో వస్తువుల ధరలు తగ్గే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల ప్రతీ పౌరుడికి మెరుగైన ప్రయాణ సౌకర్యాలు అందడమే కాకుండా, పారిశ్రామిక వృద్ధి ద్వారా ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి. అయితే, ఈ భారీ ప్రాజెక్టుల కోసం ప్రభుత్వం చేసే అప్పు పెరగడం వల్ల ద్రవ్యోల్బణం పెరిగే ప్రమాదం కూడా ఉంది. ప్రభుత్వం చేసే అప్పును సరైన ఉత్పాదక రంగాల్లో పెట్టుబడిగా పెడితే అది దేశానికి లాభం చేకూరుస్తుంది, కానీ కేవలం వడ్డీల చెల్లింపులకే పరిమితమైతే అది సామాన్యుడిపై పరోక్ష భారంగా మారుతుంది.
పన్ను సంస్కరణలు – పౌరుడి జేబుకు ఊరట
ఆదాయపు పన్ను చెల్లింపుదారులకు ఈ బడ్జెట్ కొత్త ఆశలను కల్పించింది. ఏప్రిల్ 1 నుండి అమలులోకి వచ్చే కొత్త ఆదాయపు పన్ను చట్టం, రిటర్న్స్ ఫైలింగ్ ప్రక్రియను మరింత సరళతరం చేస్తోంది. ముఖ్యంగా విదేశీ విద్య మరియు వైద్యంపై టీడీఎస్ (TDS) 5% నుండి 2%కి తగ్గించడం మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు నేరుగా కలిగే లాభం. ఐటీ రిటర్న్స్ గడువు పొడిగింపు పన్ను చెల్లింపుదారులకు వెసులుబాటునిస్తుంది. అయితే, కార్పొరేట్ బైబ్యాక్లపై పన్ను పెంచడం మరియు స్టాక్ మార్కెట్ లావాదేవీలపై పన్నుల ప్రభావం ఇన్వెస్టర్లపై కొంత ప్రతికూల ప్రభావం చూపవచ్చు. సాధారణంగా పన్నుల తగ్గింపు వల్ల ప్రజల దగ్గర నగదు లభ్యత పెరిగి, వారు చేసే ఖర్చుల ద్వారా దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊపు వస్తుంది.
మానవ వనరుల పెట్టుబడి
వైద్యారోగ్య రంగానికి రూ. 1,04,599 కోట్లు, విద్యా రంగానికి రూ. 1,39,289 కోట్లు కేటాయించడం శుభపరిణామం. ఐదు ప్రాంతీయ వైద్య కేంద్రాలు, మూడు కొత్త ఆయుర్వేద ఆసుపత్రులు మరియు ప్రతి జిల్లాలో బాలికల వసతి గృహాల ఏర్పాటు వల్ల సామాజిక భద్రత పెరుగుతుంది. 17 రకాల క్యాన్సర్ మందులపై పన్ను తగ్గించడం వల్ల బాధితులకు వేల రూపాయల ఆదా అవుతుంది. ఇది సామాన్యుడికి నేరుగా చేకూరే అతిపెద్ద లాభం. అయితే, మన జనాభాకు అనుగుణంగా ఈ కేటాయింపులు ఇంకా పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రభుత్వం చేసే అప్పును ఇలాంటి సామాజిక రంగాల్లో వెచ్చించినప్పుడు, అది ఆరోగ్యకరమైన మరియు నైపుణ్యం కలిగిన సమాజాన్ని నిర్మిస్తుంది, ఇది దేశ భవిష్యత్తుకు అసలైన లాభం.
రైతుకు భరోసా
వ్యవసాయ రంగానికి రూ. 1.62 లక్షల కోట్లు కేటాయించడం ద్వారా గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. కొబ్బరి, గంధం వంటి అధిక విలువ గల పంటలకు ప్రోత్సాహకాలు, 500 రిజర్వాయర్లలో చేపల పెంపకం వంటి పథకాలు రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచేందుకు దోహదపడతాయి. పశుసంవర్ధక శాఖకు భారీ ప్రోత్సాహకాలు గ్రామీణ ఉపాధిని మెరుగుపరుస్తాయి. కానీ, ఎరువులు మరియు విత్తనాల ధరలు పెరుగుతున్న తరుణంలో ఈ సాయం ఏ మేరకు సరిపోతుందనేది విశ్లేషించాల్సి ఉంది. అప్పుల భారంతో ఉన్న దేశం రైతులకు ఇచ్చే సబ్సిడీలను తగ్గిస్తే అది నేరుగా ఆహార భద్రతపై ప్రభావం చూపుతుంది. ఈ బడ్జెట్ రైతును ఒక పారిశ్రామికవేత్తగా చూస్తూ కొత్త సాంకేతికతను (Bio-Pharma Shakti) పరిచయం చేయడం సానుకూల అంశం.
అప్పుల భారం – మనపై పడే ప్రభావం ఎంత?
భారతదేశం ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో అత్యధిక అప్పు ఉన్న దేశాల్లో 6వ స్థానంలో ఉంది. ఈ అప్పును కేవలం సంఖ్యగా కాకుండా మన జీడీపీతో పోల్చి చూడాలి. ప్రస్తుతం అప్పు-జీడీపీ నిష్పత్తి 57 శాతంగా ఉంది. ప్రభుత్వం తన రాబడిలో పెద్ద మొత్తాన్ని ఈ అప్పులకు వడ్డీలు కట్టడానికే వెచ్చించాల్సి వస్తోంది. దీనివల్ల సంక్షేమ పథకాలకు కేటాయించాల్సిన నిధులు తగ్గిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ప్రతి భారతీయుడిపై ఉన్న రూ. 1.33 లక్షల అప్పు అంటే అది రేపటి తరం మోయాల్సిన భారం. అయితే, మన అప్పులో 94 శాతం విదేశీ మారక నిల్వల ద్వారా రక్షించబడటం, మరియు మన అప్పులో మెజారిటీ వాటా అంతర్గత అప్పు (Internal Debt) కావడం వల్ల అంతర్జాతీయంగా మన దేశం సురక్షితంగానే ఉందని ఆర్థిక సర్వే చెబుతోంది.
ధరల హెచ్చుతగ్గులు – ఎవరికి నష్టం, ఎవరికి లాభం?
బడ్జెట్ ప్రతిపాదనల వల్ల కొన్ని వస్తువుల ధరలు తగ్గుతాయి, మరికొన్ని పెరుగుతాయి. క్యాన్సర్ మందులు, మైక్రోవేవ్ ఓవెన్లు, విమాన విడిభాగాలపై పన్నులు తగ్గించడం వల్ల ఆయా రంగాలు చౌకవుతాయి. బయో గ్యాస్ ఉత్పత్తిపై ఎక్సైజ్ మినహాయింపు పర్యావరణానికి మరియు ఇంధన ధరల నియంత్రణకు మేలు చేస్తుంది. అయితే, డేటా సెంటర్ల ఏర్పాటుకు పన్ను మినహాయింపులు ఇవ్వడం వల్ల డిజిటల్ సేవలు విస్తరిస్తాయి కానీ, మరోవైపు కార్పొరేట్ పన్నుల మార్పులు పరోక్షంగా వినియోగదారులపై పడవచ్చు. ప్రభుత్వం ద్రవ్యలోటును 4.3 శాతానికి తగ్గించడం వల్ల మార్కెట్లో రూపాయి విలువ స్థిరంగా ఉంటుంది, ఇది పెట్రోల్, డీజిల్ వంటి దిగుమతి చేసుకునే ఇంధన ధరలు భారీగా పెరగకుండా అడ్డుకుంటుంది, తద్వారా సామాన్యుడి రవాణా ఖర్చులు నియంత్రణలో ఉంటాయి.
రేపటి భారతం ఎలా ఉండబోతోంది?
2026 బడ్జెట్ విశ్లేషణను ముగిస్తూ.. ప్రభుత్వం అప్పుల ద్వారా మౌలిక సదుపాయాలను పెంచుతూనే, సంస్కరణల ద్వారా రాబడిని పెంచుకోవాలని చూస్తోంది. ప్రజలపై తలసరి అప్పు ఉన్నప్పటికీ, దేశం 7 శాతం వృద్ధి రేటుతో సాగడం అనేది ఆర్థిక పటిష్టతకు నిదర్శనం. యువతకు ఏవీజీసీ (AVGC) వంటి రంగాల్లో ఉపాధి, ఎంఎస్ఎంఈలకు రూ. 2000 కోట్ల నిధి వంటివి దీర్ఘకాలిక లాభాలను ఇస్తాయి. సామాన్య పౌరుడు ఈ అప్పుల వల్ల నేరుగా నష్టపోకపోయినా, పరోక్షంగా వస్తువుల ధరలు మరియు సేవలపై ప్రభావం ఉంటుంది. ముగింపులో చెప్పాలంటే, ప్రభుత్వం తన అప్పును ఉత్పాదక రంగాల్లో పెట్టి వృద్ధిని సాధిస్తే అది ‘లాభం’, ఒకవేళ వృద్ధి మందగిస్తే ఆ అప్పు ‘భారం’గా మారుతుంది. ప్రస్తుతానికి ఈ బడ్జెట్ అభివృద్ధి వైపు మొగ్గు చూపుతోంది.
