ఆకాశం నిర్మలంగా ఉంది. పెద్దగా వర్షాలు కూడా లేవు. అయినా కొన్ని నిమిషాల్లోనే భారీ వరద వచ్చి గ్రామాలను మట్టిలో కలిపేసింది. ఇదే ఇప్పుడు ప్రపంచాన్ని షాక్కు గురిచేస్తున్న నేపాల్ విపత్తు. ఆగస్టు 26న నేపాల్-టిబెట్ సరిహద్దులోని హిమాలయ ప్రాంతంలో భారీ హిమానీనదం, దాని కింద ఉన్న రాతి భాగం ఒక్కసారిగా కూలిపోయాయి. వేల టన్నుల మంచు, రాళ్లు, మట్టి లోయలోకి దూసుకెళ్లి నదిని అడ్డుకున్నాయి. కొద్దిసేపటికే ఆ అడ్డంకి తెగిపోవడంతో నీరు, బురద, రాళ్లు కలిసి కింద ఉన్న ప్రాంతాలపై విరుచుకుపడ్డాయి.
నష్టం ఎంత జరిగింది?
ఈ విపత్తు తీవ్రత ఎంత ఉందంటే.. తాజా లెక్కల ప్రకారం 400 మందికిపైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వెయ్యికి పైగా మంది ఇంకా గల్లంతయ్యారు. గల్లంతైన వారిలో విదేశీ పర్యాటకులు, కైలాస్-మానస సరోవర్ యాత్రికులు కూడా ఉన్నారు. దాదాపు 90 వేల మందికిపైగా ఈ విపత్తు ప్రభావానికి గురైనట్లు అంచనా. అనేక గ్రామాలు దెబ్బతినగా, వంతెనలు, రహదారులు కొట్టుకుపోయాయి. కొండ ప్రాంతాల్లో ఇంకా చాలామంది చిక్కుకుపోయినట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు.
ఆలస్యమైన హెచ్చరికలు
ఈ ఘటన తర్వాత ఎక్కువగా వినిపిస్తున్న విమర్శ సమాచారం ఆలస్యంగా అందడంపైనే. ప్రమాదం జరిగిన ప్రాంతం ఎత్తైన హిమాలయ ప్రాంతం కావడంతో వరద కింద ప్రాంతాలకు చేరుకునేలోపే పరిస్థితి అదుపు తప్పింది. ముందుగానే స్పష్టమైన సమాచారం అందితే కొంతమంది ప్రాణాలను కాపాడే అవకాశం ఉండేదని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. దీంతో సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలపై ఇప్పుడు చర్చ జరుగుతోంది.
మరో ముప్పు ముందుందా?
ఇప్పటికే భారీ నష్టం ఎదుర్కొంటున్న నేపాల్కు మరో ప్రమాదం కూడా కనిపిస్తోంది. వరద తర్వాత రాళ్లు, మట్టి పేరుకుపోవడంతో సరిహద్దు ప్రాంతంలో ఒక భారీ సహజ సరస్సు ఏర్పడింది. ప్రస్తుతం అందులో సుమారు 20 లక్షల క్యూబిక్ మీటర్ల నీరు నిల్వ ఉంది. వచ్చే మూడు రోజుల్లో మరో 30 లక్షల క్యూబిక్ మీటర్ల నీరు చేరే అవకాశం ఉందని చైనా హెచ్చరించింది. ఈ సహజ ఆనకట్ట ఒక్కసారిగా తెగిపోతే మరోసారి వరదలు వచ్చే ప్రమాదం ఉందని అధికారులు చెబుతున్నారు.
ఇప్పుడు పరిస్థితి ఏంటి?
ప్రస్తుతం నేపాల్, చైనా ప్రభుత్వాలు సహాయక చర్యలను వేగవంతం చేశాయి. హెలికాప్టర్ల ద్వారా ఆహారం, తాగునీరు, మందులు పంపిస్తున్నారు. వందలాది మంది సైనికులు, సహాయక సిబ్బంది గల్లంతైన వారి కోసం గాలిస్తున్నారు. అయితే కొండ ప్రాంతం కావడం, రహదారులు దెబ్బతినడం వల్ల సహాయక చర్యలు సవాలుగా మారాయి. ప్రస్తుతం అందరి దృష్టి కొత్తగా ఏర్పడిన సరస్సుపైనే ఉంది. అది సురక్షితంగా ఉంటే పరిస్థితి క్రమంగా సాధారణ స్థితికి వచ్చే అవకాశం ఉంది. కానీ అది తెగిపోతే నేపాల్ మరోసారి పెద్ద ముప్పును ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు.
ప్రపంచానికి నేపాల్ విపత్తు చెబుతున్న పాఠమేంటి?
నేపాల్లో జరిగిన ఈ ఘటన ఒక దేశానికి మాత్రమే సంబంధించిన సమస్య కాదు. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి ప్రమాదాలు మరిన్ని దేశాల్లో కూడా జరగొచ్చని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. భూమి ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడంతో హిమాలయాలు, ఆల్ప్స్, ఆర్కిటిక్ వంటి ప్రాంతాల్లో మంచు వేగంగా కరుగుతోంది. దీంతో హిమానీనదాలు బలహీనపడి ఎప్పుడైనా కూలిపోయే ప్రమాదం పెరుగుతోంది. అందుకే కొండ ప్రాంతాల్లో ఉన్న దేశాలు గ్లేసియర్ల పరిస్థితిని నిరంతరం పర్యవేక్షించాలి. ఉపగ్రహాలు, సెన్సార్లు, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేయాలి. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో విపత్తులు సంభవించినప్పుడు సమాచారం వెంటనే పంచుకునేలా దేశాల మధ్య సమన్వయం ఉండాలి.
నదుల ఎగువ ప్రాంతాల్లో ఏదైనా ప్రమాదం జరిగితే దిగువ ప్రాంతాల ప్రజలకు నిమిషాల్లో సమాచారం చేరే వ్యవస్థ అవసరం. అలాగే నదీ తీరాల్లో అనియంత్రిత నిర్మాణాలు, ప్రమాద ప్రాంతాల్లో నివాసాలను తగ్గించడం కూడా కీలకం. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని తగ్గించే చర్యలు తీసుకోవడం, అత్యవసర సహాయక వ్యవస్థలను సిద్ధంగా ఉంచడం, ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం ద్వారా ఇలాంటి విపత్తుల వల్ల జరిగే ప్రాణనష్టాన్ని గణనీయంగా తగ్గించే అవకాశం ఉంది.
